Bu metinler bilgilendirme amaçlı örnek şablonlardır; hukuki danışmanlık değildir.

Devir ve Temlik Maddeleri Rehberi

Sözleşmelerde devir ve temlik, tarafların sözleşmeden doğan hak veya borçlarını üçüncü kişilere aktarmasını düzenleyen maddelerdir. Özellikle freelance ve hizmet sözleşmelerinde bu maddeler önemlidir; çünkü müşteri şirket satılabilir, birleşebilir veya projeyi başka bir firmaya devretmek isteyebilir. Bu rehberde devir ve temlik maddelerinin ne anlama geldiğini, ne zaman uygulandığını ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini detaylı biçimde açıklıyoruz.

Devir ve Temlik Nedir?

Devir, sözleşmeden doğan bir hakkın veya borcun başka bir kişiye aktarılmasıdır. Temlik ise özellikle alacak haklarının üçüncü kişiye geçirilmesini ifade eder. Pratikte bu iki terim sıkça birbirinin yerine kullanılır. Önemli olan, sözleşmenin tamamının veya bir kısmının yeni bir tarafa aktarılabilmesidir. Bu aktarımın izinli mi yoksa yasak mı olduğu, sözleşmedeki devir maddesinde belirtilir.

Sözleşme Ne Zaman Devredilebilir?

Genel kural olarak, sözleşmenin kişisel nitelik taşımayan borçları devredilebilir. Yani sözleşme yapan tarafa özgü, onun yetenek veya güvenine dayalı olmayan yükümlülükler başkasına geçirilebilir. Örneğin bir yazılım geliştirme sözleşmesinde müşteri, sözleşmeyi satın aldığı veya birleştiği başka bir şirkete devretmek isteyebilir. Bu durumda sözleşmede devir hükmü yoksa, karşı tarafın onayı gerekebilir. Türk Borçlar Kanunu, borçların devrinde alacaklının onayının alınması gerektiğini düzenler. Kişisel nitelikte hizmetler—örneğin belirli bir sanatçının performansı—genellikle devredilemez; çünkü edim o kişiye özgüdür.

Onay Gereksinimleri

Çoğu sözleşmede, sözleşmenin veya sözleşmeden doğan hakların devri için diğer tarafın yazılı onayı şart koşulur. Bu, karşı tarafın kontrolü elinde tutmasını sağlar. Örneğin freelance tasarımcı ile yapılan sözleşmede, müşteri projeyi başka bir ajansa devretmek isterse tasarımcının onayı gerekebilir. Benzer şekilde tasarımcı da kendi yükümlülüklerini başka birine devretmek isterse müşterinin onayı gerekir. Onay verme hakkı reddedilemez değildir; ancak makul olmayan şekilde reddedilmemelidir. Haklı bir sebep olmadan sürekli reddetmek kötü niyet sayılabilir.

Kısmi Devir

Bazı durumlarda sözleşmenin tamamı değil, yalnızca belirli haklar veya proje kapsamının bir kısmı devredilir. Buna kısmi devir denir. Örneğin bir ajans, müşteriyle yaptığı sözleşmede yalnızca SEO hizmetini değil, tüm dijital pazarlama hizmetini içeriyorsa, ajans SEO kısmını başka bir ajansa alt yüklenici olarak devredebilir. Kısmi devirde de ana sözleşmede bunun izin verilip verilmediği kontrol edilmelidir. Alt yüklenici kullanımı genellikle ayrı bir maddede düzenlenir; alt yüklenici rehberimizi inceleyebilirsiniz. Müşteri kısmi devri yasaklamış olabilir; bu durumda tüm hizmetin sizin tarafınızdan sunulması gerekir.

Fikri Mülkiyet Devri ve Lisans

Önemli bir ayrım: devir (temlik) ve lisans farklı kavramlardır. Devirde fikri mülkiyet hakkı tamamen alıcıya geçer; orijinal sahip artık o eser üzerinde hak iddia edemez. Lisansa ise kullanım hakkı verilir; mülkiyet el değiştirmez. Freelance sözleşmelerinde müşteri genellikle tam devir ister; böylece logo, web sitesi veya yazılım üzerinde sınırsız kullanım hakkına sahip olur. Tasarımcı veya geliştirici ise portföy hakkı veya kısıtlı lisans tercih edebilir. Hangi modelin sizin için uygun olduğu projeye ve beklentilerinize bağlıdır. Fikri mülkiyet koruma stratejileri rehberimize göz atabilirsiniz. Devir ve lisans arasındaki farkı bilmek, faturalandırma ve hak devir belgelerinde doğru ifadeler kullanmanızı sağlar.

Devir Yasağı (Anti-Assignment) Maddeleri

Bazı sözleşmelerde taraflar, sözleşmenin veya sözleşmeden doğan hakların üçüncü kişilere devredilemeyeceği hükmünü koyar. Buna devir yasağı veya anti-assignment maddesi denir. Bu madde özellikle güvene dayalı ilişkilerde, kişisel hizmetlerde veya gizlilik gerektiren projelerde kullanılır. Örneğin danışmanlık sözleşmesinde "bu sözleşme tarafların önceden yazılı onayı olmadan devredilemez" ifadesi sık görülür. Devir yasağı varsa, şirket satışı veya birleşmesi durumunda ne olacağı da ayrıca düzenlenebilir; genellikle gruba bağlı şirketlere devir bu yasaktan hariç tutulur. Yani ana şirket yan kuruluşa devredebilir; ancak üçüncü tarafa devredemez. Bu ayrım iş dünyasında sık karşılaşılan bir düzenlemedir.

Pratik Öneriler

Sözleşme imzalarken devir maddesini mutlaka okuyun. Müşteri olarak sözleşmeyi devretme ihtimaliniz varsa, bunun için gerekli esnekliği isteyin. Freelance veya hizmet veren taraf olarak, devrin yalnızca yazılı onayınızla yapılmasını şart koşun. Fikri mülkiyet devri mi lisans mı verileceğini netleştirin. Şirket grubu içi devirlerde özel hüküm talep edebilirsiniz. Karşı tarafın devir talebi makul değilse veya yeni taraf güvenilir değilse, onay vermeme hakkınızı kullanabilirsiniz. Devir sonrası yeni tarafın sözleşmeye uyacağına dair garanti istemeniz de mümkündür.

Sözleşmenizi Kolayca Oluşturun

Ücretsiz oluşturucu aracımızla hizmet sözleşmesi, freelance sözleşmesi veya NDA hazırlayın. Formu doldurun, sözleşmenizi anında oluşturun.

Oluşturucuya Git

İlgili Yazılar