Bu metinler bilgilendirme amaçlı örnek şablonlardır; hukuki danışmanlık değildir.

Sözleşmelerde Teslimat ve Kapsam Maddesi

Teslimat ve kapsam maddesi, sözleşmede neyin teslim edileceğini, işin sınırlarını ve kabul kriterlerini tanımlar. Bu madde, "scope creep" (kapsam genişlemesi) olarak bilinen ve projelerin süresiz büyümesine yol açan sorunu önlemede en önemli araçlardan biridir. Belirsiz kapsam, taraflar arasında "bu da dahildi", "bu da yapılacaktı" tartışmalarına neden olur. Proje ilerledikçe müşterinin aklına gelen ek talepler, hizmet verenin sınır çizememesi ve net sonuç olarak fazla mesai ve ödenmemiş iş, bu maddenin zayıf kalmasından kaynaklanır.

Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Kapsam (scope), sözleşme kapsamında yapılacak işin sınırlarını çizer. Teslimat (deliverables) ise somut çıktıların listesidir. Örneğin bir web sitesi projesinde: "5 sayfalık kurumsal web sitesi, responsive tasarım, iletişim formu" bir teslimat listesidir. Bu listeye "sosyal medya yönetimi" veya "SEO danışmanlığı" eklenmediyse, bunlar kapsam dışı sayılır. İki taraf da bu liste üzerinde hemfikirse, ileride çıkacak "bunu da yapmanı bekliyordum" tartışmalarının önü kesilir.

Kapsam maddesi aynı zamanda işin ne olmadığını da tanımlayabilir. "Bu sözleşme kapsamında hosting, domain ve üçüncü taraf lisansları dahil değildir" gibi açık dışlama ifadeleri, müşteri beklentilerini yönetmeye yardımcı olur. Özellikle yazılım, tasarım ve danışmanlık projelerinde sınırların net çizilmesi kritik önem taşır.

Kapsam Tanımı ve Detay Seviyesi

Kapsam tanımında genel bir iş tanımı yeterli değildir. Mümkün olduğunca somut ve ölçülebilir ifadeler kullanılmalıdır. "Logo tasarımı" yerine "1 adet ana logo, 3 varyasyon (yatay, dikey, ikon), 2 renk versiyonu (renkli ve tek renk), vektör formatında (AI, SVG) teslim" gibi detaylar anlaşmazlıkları azaltır. "İş kalitesi" veya "profesyonel standartlar" gibi öznel ifadeler yerine, test edilebilir veya sayılabilir kriterler tercih edilir.

Kapsamı tanımlarken projenin amacını ve hedef kitlesini kısaca belirtmek de faydalıdır. Bu sayede taraflar "işin ruhu" konusunda ortak bir anlayışa sahip olur. Ancak bu açıklama, somut teslimat listesinin yerini almamalıdır; her ikisi birlikte kullanılabilir.

Teslimat Listesi (Deliverables)

Teslimat listesi, sözleşme eki olarak eklenebilir veya madde metninde numaralı liste halinde yer alabilir. Her teslimatın formatı (örneğin: PDF, Figma, HTML), teslim yöntemi (e-posta, bulut linki) ve teslim tarihi belirtilmelidir. Birden fazla aşamalı projelerde her aşamanın teslimatları ayrı ayrı listelenebilir. Teslim yöntemi de önemlidir: E-posta mı, WeTransfer mı, Google Drive mı kullanılacak? Teslim anı hangi kriterle belirlenecek (e-posta gönderim tarihi mi, link erişilebilirliği mi)? Bu detaylar ileride "teslim etmedin" iddialarını önlemeye yardımcı olur.

Kabul Kriterleri ve Onay Süreci

Kabul kriterleri, teslim edilen işin ne zaman "onaylanmış" sayılacağını tanımlar. Örneğin: "Müşteri, teslimattan itibaren 5 iş günü içinde yazılı geri bildirim verecektir; bu sürede geri bildirim verilmezse teslimat kabul edilmiş sayılacaktır." Bu tür hükümler, sonsuz "henüz tam değil" iddialarını sınırlar. Süreyi kim tetikler—teslimat anı mı, link paylaşımı mı—netleştirilmelidir. E-posta ile teslim edildiyse, gönderim tarihi ve saati referans alınabilir.

Kabul sürecinde revizyon talepleri de ele alınabilir. Revizyon hakkı sınırlıysa, kabul kriterleri ile revizyon maddesi uyumlu olmalıdır. Müşteri revizyon talebinde bulunursa, kabul süresi yeni teslimattan sonra yeniden mi başlayacak, yoksa tek bir süre mi uygulanacak, bu da belirtilebilir.

Kapsam Dışı İşler ve Sınırlar

Sözleşmede açıkça "kapsam dışı" olarak belirtilen işler, ek ücret ve süre talep edilmeden yapılmak zorunda değildir. "Ek istekler ayrı sözleşme veya ek protokol ile kararlaştırılır" gibi bir cümle, kapsam genişlemesini kontrol altında tutar. Revizyon ile yeni iş talebi arasındaki fark da burada önem kazanır: Mevcut teslimatta küçük düzeltmeler revizyon kapsamına girebilir; yeni bir modül, sayfa veya özellik ise kapsam dışı ve ek ücrete tabidir. Bu ayrımı madde metninde açıkça yapmak, her iki tarafın da haklarını korur.

Zaman Çizelgesi ve Teslim Tarihleri

Teslimat tarihleri net olmalıdır. "Yaklaşık iki hafta içinde" gibi ifadeler belirsizdir. "Teslim tarihi: 15 Mart 2025" veya "Sözleşme imzasından itibaren 14 iş günü" daha nettir. Müşteri tarafından geciktirilen onaylar veya geç sağlanan bilgiler (içerik, logo vb.) durumunda teslim süresinin uzayıp uzamayacağı da yazılabilir. "Müşteri, içerik ve malzemeleri teslim tarihinden 7 gün önce sağlamakla yükümlüdür; geç sağlanması halinde teslim tarihi aynı oranda ertelenir" benzeri hükümler sık kullanılır. Bu sayede hizmet veren, müşteri gecikmesinden kaynaklanan zaman baskısından korunur.

Örnek ifade (bilgilendirme amaçlı, hukuki tavsiye değildir):
"Hizmet veren, aşağıdaki teslimatları sözleşme ekinde belirtilen tarihlerde müşteriye sunacaktır: (1) Ana sayfa ve 4 alt sayfa tasarımı, (2) Tüm sayfaların responsive HTML/CSS kodu, (3) CMS kurulumu ve 1 saatlik kullanım eğitimi. Teslimat, e-posta ile link gönderimi veya bulut depolama paylaşımı ile yapılacaktır. Müşteri, teslimattan itibaren 5 iş günü içinde yazılı onay veya revizyon talebi bildirecektir. Bu süre içinde bildirim yapılmazsa teslimat kabul edilmiş sayılır. Hosting, domain ve üçüncü taraf eklentileri kapsam dışıdır."

Sık Yapılan Hatalar

Belirsiz iş tanımı ("gerekli tüm işler", "tamamlayıcı hizmetler", "ihtiyaç duyulan her şey"), teslimat listesinin olmaması veya çok genel kalması, kabul süresinin belirtilmemesi, kapsam dışı işlerin tanımsız bırakılması ve teslim tarihlerinin esnek bırakılması sık görülen hatalardır. Ayrıca müşteri katkısının (içerik sağlama, onay verme) süresinin belirsiz olması da sorun yaratır. Bu hatalar, proje süresince sürekli ek iş talepleri ve anlaşmazlıklara yol açar. En iyi uygulama, kapsam maddesini bir ek (Ek A: Teslimat Listesi ve Zaman Çizelgesi) ile desteklemek ve her değişiklikte bu ekin güncellenmesini şart koşmaktır.

İlgili Şablonlar

İlgili Maddeler

Sözleşmenizi Kolayca Oluşturun

Ücretsiz oluşturucu aracımızla teslimat ve kapsam maddesini dahil ederek sözleşmenizi hazırlayın.

Oluşturucuya Git